Etiquette

 Etiquette Aikidoschool Hans Sonnemans.

De dojo-etiquette die spontaan wordt nageleefd doet bij de beoefenaar vanzelf een oprechte en positieve houding ontstaan. Dit vormt een eerste en belangrijke basis van harmonie en vreedzaamheid.

  • Als je de mat betreedt maak je een buiging (ritsurei) in de richting van de kamiza (foto van Ueshiba) en dit doe je ook bij het verlaten van de mat.
  • De les begint met een korte meditatie, hierbij laat je de zaken die je bezighouden even voor wat het is en concentreer je je op de les.
  • In de dojo (en ook daarbuiten) gaan we respectvol met elkaar om. Dit laten we zien door voor elkaar te buigen als we met elkaar gaan trainen.
  • Door te buigen geven we ook aan dat we voorzichtig met elkaar zullen zijn, we hebben elkaar nodig om met elkaar te trainen, het is niet de bedoeling om elkaar onnodig pijn te doen.
  • Na de beginmeditatie buigen we samen met de leraar naar de kamiza (respect voor de stichter) en vervolgens buigen we nog een keer naar de leraar. Hierbij zeggen we: onegai gozaimas, hetgeen betekent:” begint u met de les alstublieft”
  • Aan het einde van de les buigen we wederom naar de kamiza en naar de leraar en zeggen : domo arrigato gozaimas, hetgeen betekent : “dank u voor deze les alstublieft”
  • Als je een keer niet kunt komen meld je dan van tevoren af via de e-mail of sms of app. Dit is wel zo beleefd en de leraar weet wat er aan de hand is.
  • Tijdens het trainen wordt er zo min mogelijk gepraat om het effect van leren door ervaren zo groot mogelijk te laten zijn.
  • Als je een vraag hebt dan stel je die aan de lesgever, niet aan je buurman.
  • Als de leraar een techniek demonstreert of uitleg geeft ga je rustig zitten en luistert en observeert aandachtig.
  • Aikido beoefenen dient leuk te zijn en je een goed gevoel te geven, hiervoor zijn we met zijn allen verantwoordelijk.
  • Je betreedt de mat altijd met schone kleding, gewassen en zonder sieraden. Kauwgom e.d. is niet toegestaan i.v.m. gevaar voor verslikken.
  • Indien u last heeft van voetschimmel dient u sokken of speciale tatamischoentjes te dragen.

Dojo etiquette houdt meer in dan correct gedrag en veiligheid, je moet deze vorm van etiquette namelijk ook zien als onderdeel van de mentale training. Je geestelijke instelling en gesteldheid bij aanvang en gedurende de les zijn zeer belangrijk. Het bepaalt je uitstraling en je houding. Dat is mede bepalend voor de manier waarop de omgeving op jou zal reageren en voor de wijze waarop je de oefeningen uit zult voeren. Daarnaast moet je je goed realiseren dat in de dojo veel aanvals- en verdedigingsvormen plaatsvinden die zijn ontleend aan krijgskundige handelingen. Om die reden moet je nadrukkelijk rekening houden met het niveau van je trainingspartner. Wanneer er geen sprake is van vertrouwen tussen jou en je trainingspartner, kun je niet het volledige rendement uit de training halen. Daarnaast moet je jezelf bewust zijn van wat je trainingspartner(s) aandoet als je niet zorgvuldig met de oefeningen omgaat. Denk hierbij aan het veroorzaken van blessures door onzorgvuldig handelen, maar ook aan het demotiveren van je omgeving tijdens de training. Dit demotiveren kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door bewust incorrect aanvallen of door tegenwerken tijdens het oefenen met een partner als dit niet is afgesproken. Demotivatie kan ook ontstaan door (eindeloze) discussies. Aikido is werken aan jezelf en niet aan een ander. Let daarom voornamelijk op jezelf en je eigen houding ten opzichte van anderen.

Naar mijn mening is etiquette een natuurlijk proces dat uit vrije wil en uit eigen inzicht ontstaat. Natuurlijk hebben de leraar en gevorderden hierin een soort voorbeeldfunctie. Zodra etiquette iets wordt als een verplichting en men elkaar op deze manier benadert zal ik als leraar ingrijpen.

Humor en plezier zijn elementen die zeker in aikido thuishoren, zolang het leren daardoor niet wordt verstoord. Spot en cynisme zijn elementen die niet in aikido thuishoren. Kritiek en vragen zijn welkom als dit opbouwend is. Aikido is ook een manier van respectvol communiceren, zoals je bv in geweldloze communicatie doet. (Rosenberg)

Buigen:  Ojirei

Het buigen  voor elkaar is al eeuwenlang onderdeel van de Japanse cultuur vanuit een feodale achtergrond, de “lagere” buigt voor de “hogere”. Kinderen werden/worden door hun ouders in de juiste positie geduwd tot de beweging welhaast instinctief werd. De juiste hoek de juiste diepte en manier van buigen, men kende zelfs etiquetteministers die exact voorschreven hoe je moest buigen. Etnologen gaan zelfs nog een stapje verder en zeggen dat de gewoonte werd aangeleerd door het feit dat baby’s traditioneel op moeders rug werden gedragen en als moeder boog dan boog het kind mee. Er waren bv 9 verschillende manieren om te buigen vanuit zittende positie (seiza). Bv bij de theeceremonie vind je dit nog terug. Door westerlingen wordt dit “gebuig” voor elkaar eerder als theatraal ervaren en wij voelen ons daar (in het begin) ongemakkelijk bij. Gelukkig is het buigen in de hedendaagse dojo’s een stuk simpeler en gebaseerd op respect en beleefdheid en niet op rang of klasse!

Staande groet: ritsu rei

Zittende groet: za rei

Zittend in za zen gaan de handen vanaf je dijen voor je op de grond, linkerhand eerst dan rechterhand. Terug gaan zitten in omgekeerde volgorde. Zorg voor voldoende afstand en buig zodanig dat je je partner nog kan zien (leg dus niet je hoofd op de grond) Ook vanuit het (martiale) oogpunt om een onverwachte aanval te kunnen pareren.

Formeel gebruikelijk was om dieper te buigen voor je leraar of meester dan hij/zij voor jou.